Cấu trúc lại thị trường điện

Kinh tế — 12/08/2010

Quảng cáo tài trợ: Nhà đất Hà Nội, Cho thuê văn phòng, Cần bán chung cư

Giá bán điện sẽ được xem xét tăng - giảm định kỳ hằng quý và năm, theo biến động của các yếu tố hình thành giá. Nội dung đề án Thị trường phát điện cạnh tranh Bộ Công thương công bố hôm qua xoáy sâu vào yếu tố này.

Bước đầu đề án chỉ triển khai ở khâu phát điện, nhưng theo nhận định sẽ ảnh hưởng đến vận hành của thị trường điện. Cách tính toán lỗ, lãi, giá thành sẽ không như hiện nay.

Giống cơ chế giá xăng dầu

Giá bán điện được tách thành giá của 4 khâu: phát điện, truyền tải, điều hành - quản lý ngành và dịch vụ phụ trợ, phân phối bán lẻ điện. Đề án sẽ tác động trực tiếp vào giá của khâu phát điện. Ông Phạm Mạnh Thắng, Cục trưởng Cục điều tiết Điện lực, Bộ Công thương nhận định: cơ chế tính giá này tương tự như cách tính giá xăng dầu hiện nay.

Trong thời gian quy định, nếu sự thay đổi phí đầu vào chưa đạt mức cần thiết sẽ không điều chỉnh, để ổn định giá. Khi đưa vào vận hành thực sự, giá phát điện sẽ thay đổi từng giờ, từng ngày. Giá truyền tải phân phối tùy cách điều tiết, có thể thay đổi một năm một lần, hoặc vài năm một lần tùy theo mức độ. Bởi khâu phát điện hiện chiếm khoảng 72% trong giá thành điện, nên sẽ trực tiếp tác động đến giá đầu ra.

Cơ chế tính giá điện hiện nay khó mang lại lợi ích cho người tiêu dùng

Đề án cũng quy định, hàng năm, giá bán điện bình quân được xây dựng và phê duyệt đảm bảo thu hồi chi phí sản xuất, kinh doanh điện. Còn hàng quý, EVN phải tính toán giá cho quý tiếp theo, để áp dụng từ ngày đầu tiên của quý, nếu sai sót sẽ hiệu chỉnh ở quý tiếp sau.

Ông Phạm Quang Huy, Cục điều tiết điện lực cho rằng: điều này sẽ thu hồi được lượng chênh lệch phí cho phát điện phát sinh trong quý trước, do biến động của yếu tố đầu vào... Ngoài ra, cơ chế giá này còn khắc phục được những tồn tại của cơ chế tính giá điện hiện tại, phản ánh kịp thời chi phí sản xuất điện, tăng đầu tư ở lĩnh vực phát điện.

EVN hết độc quyền

Ông Thắng cho biết, đầu năm 2011 sẽ đưa đề án vào thử nghiệm, để có thể thực hiện luôn trong năm. Yêu cầu các doanh nghiệp chuẩn bị cơ sở hạ tầng, đặc biệt là các yếu tố vận hành trong cơ chế thị trường, như: hệ thống đo đếm, tính toán hóa đơn, sản lượng có phân chia ranh giới...

Tuy nhiên, ông Thắng cũng thừa nhận, đây mới chỉ bước đầu trong quá trình hình thành thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam. Ông nếu quan điểm, hệ thống điều tiết điện lực bao giờ cũng phải ở vị trí độc lập, mới đảm bảo khách quan, nhưng Việt Nam chưa làm được.

Năm 2008, Bộ Công thương đã trình đề án tái cơ cấu ngành điện lên Chính phủ, đề xuất tách các nhà máy điện ra khỏi EVN. Chỉ để lại cho EVN việc truyền tải, phân phối, mua bán điện, quản lý một số nhà máy thuộc độc quyền của Nhà nước, để phục vụ các mục tiêu xã hội.

Tuy nhiên, Chính phủ chưa phê duyệt do EVN phản đối. Muốn phát triển thị trường điện cạnh tranh, phải tái cơ cấu ngành phù hợp quy luật thị trường. “Cấu trúc như hiện nay, người mua – người bán, người điều hành là một, thì khó có sự minh bạch và khó mang lại lợi ích cho người tiêu dùng”.